Cà phê là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh, đồng thời cũng là một trong những mặt hàng dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu trong nhóm hàng nông, lâm sản của cả nước. Việc xây dựng, đăng ký bảo hộ tên gọi xuất xứ hàng hoá cho mặt hàng nông sản này cũng đã được tỉnh quan tâm tiến hành từ năm 2005. Nhưng đến nay thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột vẫn chưa có được tầm ảnh hưởng và đâu là sản phẩm cà phê được mang thương hiệu này vẫn chưa được xác định cụ thể. Điều quan trọng hơn là liệu các quy trình sản xuất để tạo ra sản phẩm cà phê chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế có được áp dụng triệt để trong khi hơn 80% diện tích cà phê nằm phân tán trong dân.

Có thể dễ dàng nhận thấy, phát triển sản xuất cà phê những năm qua chủ yếu là tự phát, không theo quy hoạch và không chịu sự quản lý của quy hoạch. Bản thân quy hoạch phát triển các vùng trồng cà phê đã không được chú trọng theo yêu cầu của thị trường và tiềm năng, điều kiện tự nhiên sinh thái của từng vùng, dẫn đến quy hoạch mang nặng tính hành chính, chủ quan. Cả nhà nước và hiệp hội ngành cà phê đều chưa thực hiện được chức năng điều chỉnh sự phát triển toàn ngành theo tín hiệu thị trường, dẫn đến cục bộ trong kinh doanh, thiếu sự liên kết hợp tác cần thiết. Người trồng cà phê chủ yếu là nông hộ, sản xuất quy mô nhỏ và đang rất thiếu hụt về kiến thức chuyên môn kỹ thuật canh tác chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau. Thực trạng này đang tạo ra thách thức lớn về tổ chức lại sản xuất của hộ nông dân để tạo ra sự tập trung về sản phẩm với chất lượng đồng đều.

Theo số liệu thống kê, tổng diện tích cà phê nằm trong vùng địa lý của thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột là trên 100.000 ha. Ðể xác định và chứng nhận được diện tích này không phải là chuyện đơn giản. Bên cạnh đó, việc xác định các loại sản phẩm cà phê nằm trong vùng địa lý nhưng phải đạt tiêu chuẩn trong tiêu chí đăng ký cũng là một việc khá phức tạp; một khó khăn nữa trong việc quản lý và khai thác thương hiệu này là việc kiểm soát chất lượng Cà phê Buôn Ma Thuột trong trường hợp được đưa đi chế biến ở nơi khác, hoặc tình trạng cà phê nơi khác đưa đến Buôn Ma Thuột để lợi dụng tên gọi xuất xứ hàng hoá Cà phê Buôn Ma Thuột vẫn chưa được ban hành. Ngay như tiêu chuẩn 4193:2005, được Việt Nam xây dựng và được quốc tế công nhận từ nãm 2005 áp dụng cho cà phê xuất khẩu, song hiện nay tiêu chuẩn này vẫn chưa được áp dụng triệt để và cũng chưa có chế tái nào kiểm tra, giám sát việc thực hiện tiêu chuẩn này cũng như quản lý chất lượng cà phê xuất khẩu.

Nghị quyết số 08-NQ/TU của Tỉnh uỷ ngày 5-5-2008 về phát triển cà phê bền vững trong thời kỳ mới, yêu cầu các ngành liên quan phối hợp với Sở NN-PTNT tổ chức hướng dẫn và chuyển giao kỹ thuật cho người trồng cà phê trên toàn tỉnh sản xuất cà phê theo tiêu chí Cà phê Buôn Ma Thuột; sớm ổn định và nâng cao chất lượng, vị thế cây cà phê trên các mặt: diện tích, năng suất, sản lượng và chất lượng. Ðặc biệt phát triển cây cà phê phải gắn chặt với phát triển kinh tế- xã hội, du lịch và bảo vệ môi trường sinh thái, trong đó cần chú trọng đến khâu quy hoạch và phát triển theo quy hoạch. Ðến năm 2015, giảm diện tích cà phê từ 173.800ha hiện nay xuông còn 140.000- 150.000 ha tập trung trong vùng sinh thái thuận lợi để tăng cường công tác quản lý và thực hiên đồng bộ các giải pháp thâm canh vườn cây; phấn đấu đạt tỷ lệ cà phê tinh chế từ 15-20%; đưa giá cà phê xuất khẩu cùng loại tương đương với các nước trên thế giới; duy trì tăng trưởng GDP của ngành cà phê 5-6%/năm. Khi đưa ra giao dịch trên thị trường trong nước và thế giới tất cả các sản phẩm cà phê nhân có xuất xứ tại DakLak cũng sẽ được gắn thêm thương hệu Cà phê Buôn Ma Thuột.

Tuy nhiên, đây được xem là việc làm không đơn giản, bởi việc thay đổi tập quán canh tác của người dân không thể trong một sớm một chiều. Để thương hệu Cà phê Buôn Ma Thuột sớm khẳng định giá trị trên thị trường trong nước và quốc tế cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ gia ðình, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bảo đảm đúng quy trình, tiêu chuẩn chất lượng theo quy hoạch, kế hoạch; cần có chế tài mạnh đối với những quy phạm, ðồng thời thực hiện tốt việc giảm diện tích, tăng năng suất, chất lượng cà phê. Phát triển cà phê phải bảo đảm bền vững về môi trường sinh thái, không vì lợi ích trước mắt mà sau đó phải tốn kém nhiều công sức, tiền của để khắc phục hậu quả. Bên cạnh đó, cần khuyến khích nông dân áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như: UTZ KAPEH, 4C để nâng cao chất lượng cà phê nhân; đầu tư cho việc áp dụng những quy trình, công nghệ chế biến hiện đại để nâng cao giá trị cà phê...